BỔ SUNG THÊM VỀ CÁCH CHỤP CHÂN DUNG NGHỆ THUẬT TRONG STUDIO VÀ CÁC ĐIỀU KIỆN CẦN CÓ
Yêu cầu là phải biết GN của đèn trong phòng. Bạn phải có đèn fash nhại dùng để kích vào đèn trong phòng. Nếu ko bạn cân có một bộ sóng FM, hồng ngoại hay dây nối từ bình đèn vào thân máy ảnh với điều kiện máy của bạn phải có chỗ cắm, dùng để kích trực tiếp. Khẩu độ trong phòng chụp cũng tuỳ mục đich sử dụng của bạn. 11, 8, 56... Trong trường hợp bạn ko biết GN của đèn là bao nhiêu, bạn lại phải mất công đi tìm. có 2 cách để bạn tìm: dùng flash matte, dùng để đo sáng, trong phòng chụp và nhiều ứng dụng khác nhau ban chắc đã từng thấy các đạo diễn hay đeo một vật ở cổ có hình màu đen chữ nhật ở trong fim trường đó là flashmatte đấy. Còn về cách đo sáng bằng flashmete mình sẽ trình bày sau. Cách tìm khẩu độ đơn giản nhất trong phòng chụp là bạn để chủ đề cách đèn 4m , chỉnh đèn để full (công suất lớn nhất, đèn xả hết lượng sáng trong đèn). Bạn để tốc độ cố định, bạn chụp với nhiều khẩu độ khác nhau 8, 11, 56,... Khoảng 4 tấm, đem đi rọi hình, kiểu nào đúng sáng thì lấy làm chuẩn. Có nhiều cách sử dụng đèn khác nhau tuỳ vào ý đồ của người chụp. Mình trình bày một số cách cơ bản nhất:
* Cách 1:
+ Tương phản gắt : ta để đèn chếch 45 độ, bằng chiều cao với chủ đề (hay từ trên đánh xuống ko cao quá, nếu ko xẽ bị tối cằm, tối mắt...) cách xa khoảng 2m tuỳ theo công suất của đèn. Phía sau ta bố trí một tấm hắt sáng cách khoảng 1m hay hơn nữa (nếu ko có tấm hắt sáng ta bố trí một đèn có công suất nhỏ hơn đèn chính đánh vào phông có nhiêm vụ tách người ra khỏi phông làm cho hình nổi khối có đường nét...) nhìn vào đừờng dẫn của đèn ta thấy bên sáng và bên tối, giúp ta nhìn được đèn ta đã để đúng chưa. nếu chưa ta có thể sửa lại bằng cách dê đèn cho đến lúc nào ưng ý. Ta cũng có thể sử dụng cokin làm cho hình ấn tượng hơn. Với máy KTS thì là một lợi thế rất lớn ta có thể coi lại hình ngay. Nhưng để chụp với máy KTS trong studio lại là một việc ko hề đơn giản với các chế độ đo sáng, cân bằng trắng,... Chỉ còn cách ta phải thư thật nhiều, thật nhiều, thì mới cho được kết quả tốt được . Các tác phẩm được nhiều giải thưởng trong và ngoài nước, về chân dung có khá nhiều tác phẩm dùng tương phản gắt .
* Cách 2:
+ Tương phản dịu trong salon: Chủ đề cách phông 1m (phông rất là quan trọng để cho ra một bức hình đẹp) đen chính để trước chủ đề một góc 45 độ như cách 1 cách chủ đề khoang 2m tuỳ vào công suất của đèn, đèn phụ thứ 2 cũng để một góc 45 độ nhưng cách xa hơn khoảng 2,5m có thể xa hơn tuỳ vào công suất của đèn sau lưng ta cũng có thể bố trí 1 hoặc 2 đèn phông để cách phông 1,5m hay 1m tuỳ vào mục đich. ở trên đầu ta để một đèn tóc công suất phải nhỏ hơn đèn chính, cách khoảng 70 cm trở ra, ko để thẳng vào đàu của của chủ đề, nếu ko sẽ rất xấu. Ta để đèn lùi ra sau 70cm, sẽ cho ven sáng ở tóc rất đẹp. Kết quả cho ta thấy chủ đề sẽ có một bên gắt và một bên dịu rất đẹp. Muốn chụp được những đứa con tinh thần như thế ta phải làm rất nhiều, phải tạo cho ngưòi mẫu những dáng thật đẹp thì mới cho ra những tám ảnh chất lượng và đó là những giây phút thăng hoa.
* Cách 3:
+ Sáng đều ta để hai đèn chính và phụ cách chủ đề 2m, làm 2 bên chếch 45 độ đánh thẳng vào chủ đề, nhớ là hai đèn cùng công suất, thì chủ đề xẽ sáng đều. Cách này chủ yếu là làm dịch vụ... Tiếp theo 2 đèn công suất nhỏ hơn goi là đèn phông đánh vào phông cũng để chếch đánh thẳng vào phông giúp xoá bóng đổ của của 2 đèn chính và phụ và đèn tóc cũng được bố trí như cách 2. Như vậy kết quả sẽ cho ta sáng đều từ trước cũng như phía sau. Cách này chủ yếu dùng để chụp thời trang và nhiều ứng dụng khác.
* Cách 4:
+ Cách này không khác cách 3 là mấy. Cách này ta bố trí 1 đèn nữa đèn này đánh thẳng vào chủ đề cách chủ đề 2m, đánh từ dưới lên trên để xoá bóng cằm. Trong trường hợp 2 đèn chính và phụ ko xoá được hết bóng cằm của chủ đề .
* Cách 5:
+ Chụp bằng máy fim: Điều kiện trên máy có chế độ gép nhiều hình trên một fim.
+ Chụp lần thứ nhất : Cài đặt chế độ chụp ghép hình. Dùng phông trắng, 1 đèn duy nhất đánh thẳng vào phông ko đánh vào chủ đề, đánh vào sau lưng chủ đề. Khẩu độ ống kính để 16, 22. Chụp mặt chủ đề 3/4 khung hình. Nếu đặt đúng hình sẽ tối om. Không dùng đèn mồi, chỉ dùng sóng FM, hay dây nối từ bình đèn studio tới máy ảnh...
+ Chụp lần thứ 2: Dùng phông đen đèn chụp đặt như cách thứ 3, khẩu độ đặt theo phòng chụp là bao nhiêu. Đặt chủ đề vào mảng đen của lần chụp thứ nhất. Kết quả sẽ cho ra 1 bức hình cực kì ấn tượng.
+ Bạn có thể dùng cách này để chụp 2 người trong 1 hình đang nhìn nhau, tô son môi cho nhau... Tuỳ theo trí tưởng tượng của bạn mà ko cần đến các phần mền xử lý ảnh, tuy là hơi cổ điển...
- Phòng chụp là yếu tố đầu tiên cần có: lý tưởng nhất là chiều rộng 4m dài 6m. nếu có thể hãy sơn đen hết cả căn phòng.
- Phông nền hai màu đen trắng là căn bản. tiếp theo là phông nóng và phông lạnh, phông cảnh, dành cho dịch vụ,... Bạn cần có hệ thống mô tơ để có thể kéo phông lên hoặc xuống để thay phông tuỳ theo mục đích sử dụng của mình, ko thì dùng hệ thống dòng dọc cũng được miễn là kéo được phông.
- Máy ảnh: Thân máy tàng tàng cũng được, ống kính thì nhất thiết phải khá tốt có tiêu cự từ 125 trở lại cho kích thước đầu rất đẹp. Có khả sử dụng trong phòng chụp rất cơ động.
- Tiếp theo là đèn flash có rất nhiều loại cho bạn lựa chọn đèn ngoại sử dụng rất tốt, nhưng giá thành rất đắt. Đèn nộị bây giời cũng đươc sử dụng khá nhiều, vì đã đáp ứng được một số điều kiện nhất định của người sử dụng. Ở Sài Gòn các phòng chụp thường bố trí khoảng 5 đèn có chỗ 6, 7 đèn có nhiều trường hợp chụp 1 hoặc 2 đèn... Tuỳ theo mục đích sử dụng của người chụp. Có nhiều nơi bố trí cả một hệ thống dòng dọc dùng để treo đèn.
Yêu cầu là phải biết GN của đèn trong phòng. Bạn phải có đèn fash nhại dùng để kích vào đèn trong phòng. Nếu ko bạn cân có một bộ sóng FM, hồng ngoại hay dây nối từ bình đèn vào thân máy ảnh với điều kiện máy của bạn phải có chỗ cắm, dùng để kích trực tiếp. Khẩu độ trong phòng chụp cũng tuỳ mục đich sử dụng của bạn. 11, 8, 56... Trong trường hợp bạn ko biết GN của đèn là bao nhiêu, bạn lại phải mất công đi tìm. có 2 cách để bạn tìm: dùng flash matte, dùng để đo sáng, trong phòng chụp và nhiều ứng dụng khác nhau ban chắc đã từng thấy các đạo diễn hay đeo một vật ở cổ có hình màu đen chữ nhật ở trong fim trường đó là flashmatte đấy. Còn về cách đo sáng bằng flashmete mình sẽ trình bày sau. Cách tìm khẩu độ đơn giản nhất trong phòng chụp là bạn để chủ đề cách đèn 4m , chỉnh đèn để full (công suất lớn nhất, đèn xả hết lượng sáng trong đèn). Bạn để tốc độ cố định, bạn chụp với nhiều khẩu độ khác nhau 8, 11, 56,... Khoảng 4 tấm, đem đi rọi hình, kiểu nào đúng sáng thì lấy làm chuẩn. Có nhiều cách sử dụng đèn khác nhau tuỳ vào ý đồ của người chụp. Mình trình bày một số cách cơ bản nhất:
* Cách 1:
+ Tương phản gắt : ta để đèn chếch 45 độ, bằng chiều cao với chủ đề (hay từ trên đánh xuống ko cao quá, nếu ko xẽ bị tối cằm, tối mắt...) cách xa khoảng 2m tuỳ theo công suất của đèn. Phía sau ta bố trí một tấm hắt sáng cách khoảng 1m hay hơn nữa (nếu ko có tấm hắt sáng ta bố trí một đèn có công suất nhỏ hơn đèn chính đánh vào phông có nhiêm vụ tách người ra khỏi phông làm cho hình nổi khối có đường nét...) nhìn vào đừờng dẫn của đèn ta thấy bên sáng và bên tối, giúp ta nhìn được đèn ta đã để đúng chưa. nếu chưa ta có thể sửa lại bằng cách dê đèn cho đến lúc nào ưng ý. Ta cũng có thể sử dụng cokin làm cho hình ấn tượng hơn. Với máy KTS thì là một lợi thế rất lớn ta có thể coi lại hình ngay. Nhưng để chụp với máy KTS trong studio lại là một việc ko hề đơn giản với các chế độ đo sáng, cân bằng trắng,... Chỉ còn cách ta phải thư thật nhiều, thật nhiều, thì mới cho được kết quả tốt được . Các tác phẩm được nhiều giải thưởng trong và ngoài nước, về chân dung có khá nhiều tác phẩm dùng tương phản gắt .
* Cách 2:
+ Tương phản dịu trong salon: Chủ đề cách phông 1m (phông rất là quan trọng để cho ra một bức hình đẹp) đen chính để trước chủ đề một góc 45 độ như cách 1 cách chủ đề khoang 2m tuỳ vào công suất của đèn, đèn phụ thứ 2 cũng để một góc 45 độ nhưng cách xa hơn khoảng 2,5m có thể xa hơn tuỳ vào công suất của đèn sau lưng ta cũng có thể bố trí 1 hoặc 2 đèn phông để cách phông 1,5m hay 1m tuỳ vào mục đich. ở trên đầu ta để một đèn tóc công suất phải nhỏ hơn đèn chính, cách khoảng 70 cm trở ra, ko để thẳng vào đàu của của chủ đề, nếu ko sẽ rất xấu. Ta để đèn lùi ra sau 70cm, sẽ cho ven sáng ở tóc rất đẹp. Kết quả cho ta thấy chủ đề sẽ có một bên gắt và một bên dịu rất đẹp. Muốn chụp được những đứa con tinh thần như thế ta phải làm rất nhiều, phải tạo cho ngưòi mẫu những dáng thật đẹp thì mới cho ra những tám ảnh chất lượng và đó là những giây phút thăng hoa.
* Cách 3:
+ Sáng đều ta để hai đèn chính và phụ cách chủ đề 2m, làm 2 bên chếch 45 độ đánh thẳng vào chủ đề, nhớ là hai đèn cùng công suất, thì chủ đề xẽ sáng đều. Cách này chủ yếu là làm dịch vụ... Tiếp theo 2 đèn công suất nhỏ hơn goi là đèn phông đánh vào phông cũng để chếch đánh thẳng vào phông giúp xoá bóng đổ của của 2 đèn chính và phụ và đèn tóc cũng được bố trí như cách 2. Như vậy kết quả sẽ cho ta sáng đều từ trước cũng như phía sau. Cách này chủ yếu dùng để chụp thời trang và nhiều ứng dụng khác.
* Cách 4:
+ Cách này không khác cách 3 là mấy. Cách này ta bố trí 1 đèn nữa đèn này đánh thẳng vào chủ đề cách chủ đề 2m, đánh từ dưới lên trên để xoá bóng cằm. Trong trường hợp 2 đèn chính và phụ ko xoá được hết bóng cằm của chủ đề .
* Cách 5:
+ Chụp bằng máy fim: Điều kiện trên máy có chế độ gép nhiều hình trên một fim.
+ Chụp lần thứ nhất : Cài đặt chế độ chụp ghép hình. Dùng phông trắng, 1 đèn duy nhất đánh thẳng vào phông ko đánh vào chủ đề, đánh vào sau lưng chủ đề. Khẩu độ ống kính để 16, 22. Chụp mặt chủ đề 3/4 khung hình. Nếu đặt đúng hình sẽ tối om. Không dùng đèn mồi, chỉ dùng sóng FM, hay dây nối từ bình đèn studio tới máy ảnh...
+ Chụp lần thứ 2: Dùng phông đen đèn chụp đặt như cách thứ 3, khẩu độ đặt theo phòng chụp là bao nhiêu. Đặt chủ đề vào mảng đen của lần chụp thứ nhất. Kết quả sẽ cho ra 1 bức hình cực kì ấn tượng.
+ Bạn có thể dùng cách này để chụp 2 người trong 1 hình đang nhìn nhau, tô son môi cho nhau... Tuỳ theo trí tưởng tượng của bạn mà ko cần đến các phần mền xử lý ảnh, tuy là hơi cổ điển...
Chiếu sáng trong Studio: Lighting Ratio
Đi sâu hơn vào yếu tố quan trọng nhất để có thể đạt được chất lượng nghệ thuật cao trong những tấm ảnh chụp tại Studio, giúp nó vượt qua giới hạn của thương mại thuần túy.
Cho dù bạn có dùng bất kỳ kiểu chiếu sáng nào đi chăng nữa thì một tấm ảnh chân dung trong studio thường được chiếu sáng bởi 2 nguồn sáng chính và phụ. Tất nhiên trong nguồn sáng chính có thể là nhiều đèn và tương đương cho nguồn sáng phụ.
Với giới hạn về khả năng nhạy sáng của phim cũng như của các sensor đồng thời nằm trong khả năng chấp nhận chênh sáng của từng kỹ thuật thì ta cần phải xác định được tỉ lệ ánh sáng giữa nguồn sáng chính/phụ. Điều này đặc biệt quan trọng khi bạn muốn thể hiện được toàn bộ các chi tiết trên ảnh, tránh tình trạng ảnh "chết" trong vùng ánh sáng thấp và cao. Thuật ngữ tiếng Anh dùng trong chiếu sáng studio chia nguồn sáng thành "Main Light" và "Fill Light", như thế "Lighting Ratio" - tạm dịch là tỉ lệ ánh sáng - diễn giải tương quan giữa chiếu sáng của (Main + Fill)/Fill. Thông thường "Fill Light" gần hơn với vị trí trục của máy ảnh.
Trong các trường hợp nói chung thì tỉ lệ này "Lighting Ratio" không được vượt quá 3:1 với phim mầu và 5:1 với phim đen trắng. Trong kỷ nguyên của kỹ thuật số thì tỉ lệ này cần được bạn thực nghiệm trong Studio của mình. Vậy ta sẽ dùng phương pháp đo sáng nào để xác định tỉ lệ này? Theo cá nhân thì mình ưa dùng "Gray Card" như loại của Kodak chẳng hạn.
Cách thao tác rất đơn giản:
- Bạn để tấm "Gray Card" gần chủ thể nhất trong điều kiện có thể
- Bật tất cả các nguồn sáng chính "Main" và các nguồn sáng phụ "Fill" trừ những nguồn sáng quá xa hay nguồn sáng rọi ngược lại chủ thể vì nó có thể làm ảnh hưởng đến kết quả đo sáng. Dùng Light Meter đo sáng trên Gray Card. Ghi lại kết quả. (ví dụ f/11)
- Tắt nguồn sáng chính "Main", đo sáng trên Gray Card, ghi lại kết quả.(ví dụ f/5,6)
- Căn cứ trên kết quả đó bạn sẽ xác định được "Lighting Ratio" bằng độ chênh lệch giữa "Stops" của "Main Light" và "Fill light". Một vài ví dụ:
Stops differences = 2/3 -->Lighting Ratio = 1,5:1
S.D = 1 --> L.R = 2:1
S.D = 1 2/3 --> L.R = 3:1
S.D = 2 1/3 --> L.R = 5:1
...
Bạn có thể dùng Light Meter hay chính thiết bị đo sáng trong máy ảnh để đo ánh sáng trên "Gray Card". Với Meter thì cự ly tối thiểu so với tấm các là 15 cm, còn nếu bạn dùng chế độ "Spot" của máy ảnh thì chỉ cần hướng nó vào trung tâm của các là được.
Hy vọng một vài thông tin nhỏ đã giúp bạn vượt qua những bỡ ngỡ đầu tiên về kỹ thuật chiếu sáng trong studio
Đi sâu hơn vào yếu tố quan trọng nhất để có thể đạt được chất lượng nghệ thuật cao trong những tấm ảnh chụp tại Studio, giúp nó vượt qua giới hạn của thương mại thuần túy.
Cho dù bạn có dùng bất kỳ kiểu chiếu sáng nào đi chăng nữa thì một tấm ảnh chân dung trong studio thường được chiếu sáng bởi 2 nguồn sáng chính và phụ. Tất nhiên trong nguồn sáng chính có thể là nhiều đèn và tương đương cho nguồn sáng phụ.
Với giới hạn về khả năng nhạy sáng của phim cũng như của các sensor đồng thời nằm trong khả năng chấp nhận chênh sáng của từng kỹ thuật thì ta cần phải xác định được tỉ lệ ánh sáng giữa nguồn sáng chính/phụ. Điều này đặc biệt quan trọng khi bạn muốn thể hiện được toàn bộ các chi tiết trên ảnh, tránh tình trạng ảnh "chết" trong vùng ánh sáng thấp và cao. Thuật ngữ tiếng Anh dùng trong chiếu sáng studio chia nguồn sáng thành "Main Light" và "Fill Light", như thế "Lighting Ratio" - tạm dịch là tỉ lệ ánh sáng - diễn giải tương quan giữa chiếu sáng của (Main + Fill)/Fill. Thông thường "Fill Light" gần hơn với vị trí trục của máy ảnh.
Trong các trường hợp nói chung thì tỉ lệ này "Lighting Ratio" không được vượt quá 3:1 với phim mầu và 5:1 với phim đen trắng. Trong kỷ nguyên của kỹ thuật số thì tỉ lệ này cần được bạn thực nghiệm trong Studio của mình. Vậy ta sẽ dùng phương pháp đo sáng nào để xác định tỉ lệ này? Theo cá nhân thì mình ưa dùng "Gray Card" như loại của Kodak chẳng hạn.
Cách thao tác rất đơn giản:
- Bạn để tấm "Gray Card" gần chủ thể nhất trong điều kiện có thể
- Bật tất cả các nguồn sáng chính "Main" và các nguồn sáng phụ "Fill" trừ những nguồn sáng quá xa hay nguồn sáng rọi ngược lại chủ thể vì nó có thể làm ảnh hưởng đến kết quả đo sáng. Dùng Light Meter đo sáng trên Gray Card. Ghi lại kết quả. (ví dụ f/11)
- Tắt nguồn sáng chính "Main", đo sáng trên Gray Card, ghi lại kết quả.(ví dụ f/5,6)
- Căn cứ trên kết quả đó bạn sẽ xác định được "Lighting Ratio" bằng độ chênh lệch giữa "Stops" của "Main Light" và "Fill light". Một vài ví dụ:
Stops differences = 2/3 -->Lighting Ratio = 1,5:1
S.D = 1 --> L.R = 2:1
S.D = 1 2/3 --> L.R = 3:1
S.D = 2 1/3 --> L.R = 5:1
...
Bạn có thể dùng Light Meter hay chính thiết bị đo sáng trong máy ảnh để đo ánh sáng trên "Gray Card". Với Meter thì cự ly tối thiểu so với tấm các là 15 cm, còn nếu bạn dùng chế độ "Spot" của máy ảnh thì chỉ cần hướng nó vào trung tâm của các là được.
Hy vọng một vài thông tin nhỏ đã giúp bạn vượt qua những bỡ ngỡ đầu tiên về kỹ thuật chiếu sáng trong studio
